Anasayfa / Arşiv / AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ

AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ

Avrupa İnsan
Hakları
SözleşmesiAvrupa
İnsan
Hakları
Sözleşmesi
11. ve 14. Protokoller ile değiştirilen
metin
Ek Protokol ile Protokol 4, 6, 7, 12
ve 13 eklenmiştir3
Sözleşme metni, 1 Haziran 2010 tarihinde yürürlüğe giren
14 No.lu Protokol’ün (Avrupa Konseyi Antlaşmaları Serisi
(AKAS) No. 194) düzenlemelerine uygun olarak değiştirilmiş
haliyle sunulmaktadır. Sözleşme metni, daha önceden,
21 Eylül 1970’te yürürlüğe giren 3 No.lu Protokol’ün
(AKAS No. 45), 20 Aralık 1971’de yürürlüğe giren 5 No.lu Protokol’ün
(AKAS No. 55) ve 1 Ocak 1990’da yürürlüğe giren 8 No.lu Protokol’ün
(AKAS No.118) düzenlemelerine uygun olarak değiştirilmiş olup,
2 No.lu Protokolün (AKAS No. 44) metnini de kapsamaktaydı.
5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca bu Protokol, yürürlüğe girdiği
21 Eylül 1970’ten bu yana Sözleşmenin ayrılmaz parçası
sayılmaktaydı. Anılan Protokollerle değiştirilen veya eklenen tüm
hükümlerin yerini, yürürlüğe girdiği 1 Kasım 1998 tarihinden
itibaren 11 No.lu Protokol (AKAS No. 155) almıştır. Bu tarih itibariyle,
1 Ekim 1994’te yürürlüğe giren 9 No.lu Protokol (AKAS No. 140)
yürürlükten kalkmış, 10 No.lu Protokol (AKAS No. 146) de konusuz
kalmıştır.
Sözleşme ile protokollerinin imza ve onaylanmalarına ilişkin son
durum ile yapılan beyanlar ve konulan çekincelerin tam listesine
www.conventions.coe.int adresinden erişelibilir.
Bu metnin aslına uygun, resmi dili İngilizce ve Fransızca olup, Türkçe’ye
tercümesi bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Council of Europe
F-67075 Strasbourg cedex
www.echr.coe.int
İÇINDEKILER
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme…………………………………………………………………………………5
Ek Protokol……………………………………………………………………………………….29
Protokol No. 4…………………………………………………………………………………..32
Protokol No. 6…………………………………………………………………………………..36
Protokol No. 7…………………………………………………………………………………..39
Protokol No. 12………………………………………………………………………………..45
Protokol No. 13………………………………………………………………………………..495
İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme
Roma 4 Kasım 1950
Aşağıda imzası bulunan Avrupa Konseyi üyesi hükümetler,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 10 Aralık 1948’de ilan
edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’ni,
bu bildirinin, açıkladığı hakların evrensel ve etkin olarak tanınmalarını
ve uygulanmalarını sağlamayı hedef aldığını,
Avrupa Konseyi’nin amacının, üyeleri arasında daha sıkı bir birlik
oluşturmak olduğunu ve insan hakları ile temel özgürlüklerin
korunması ve geliştirilmesinin bu amaca ulaşma yollarından biri
olduğunu göz önüne alarak,
dünyada barış ve adaletin asıl temelini oluşturan ve korunması
öncelikle, bir yandan gerçekten demokratik bir siyasal rejime, diğer
yandan da insan hakları konusunda ortak bir anlayış ve ortaklaşa
saygı esasına bağlı olan bu temel özgürlüklere derin bağlılıklarını bir
kez daha tekrarlayarak,
aynı inancı taşıyan ve siyasal gelenekler, idealler, özgürlüklere saygı
ve hukukun üstünlüğü konularında ortak bir mirası paylaşan Avrupa
devletlerinin hükümetleri sıfatıyla, Evrensel Bildiri’de yer alan bazı
hakların ortak güvenceye bağlanmasını sağlama yolunda ilk adımları
atmaya kararlı olarak, aşağıdaki konularda anlaşmışlardır:6 7
MADDE 1
İnsan haklarına saygı yükümlülüğü
Yüksek Sözleşmeci Taraflar kendi yetki alanları içinde bulunan
herkesin, bu Sözleşme’nin birinci bölümünde açıklanan hak ve
özgürlüklerden yararlanmalarını sağlarlar.
BÖLÜM I
HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
MADDE 2
Yaşam hakkı
1. Herkesin yaşam hakkı yasayla korunur. Yasanın ölüm cezası ile
cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen
bu cezanın infaz edilmesi dışında, hiç kimsenin yaşamına kasten son
verilemez.
2. Ölüm, aşağıdaki durumlardan birinde mutlak zorunlu olanı
aşmayacak bir güç kullanımı sonucunda meydana gelmişse, bu
maddenin ihlaline neden olmuş sayılmaz:
a) Bir kimsenin yasa dışı şiddete karşı korunmasının
sağlanması;
b) Bir kimsenin usulüne uygun olarak yakalanmasını
gerçekleştirme veya usulüne uygun olarak tutulu bulunan
bir kişinin kaçmasını önleme;
c) Bir ayaklanma veya isyanın yasaya uygun olarak bastırılması
MADDE 3
İşkence yasağı
Hiç kimse işkenceye veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele veya
cezaya tabi tutulamaz.
MADDE 4
Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
1. Hiç kimse köle ya da kul durumunda tutulamaz
2. Hiç kimse zorla çalıştırılamaz ve zorunlu çalışmaya tabi
tutulamaz.
3. Aşağıdaki haller, bu madde anlamında “zorla çalıştırma ya da
zorunlu çalışma” sayılmaz:
a) Bu Sözleşme’nin 5. maddesinde öngörülen koşullara uygun
olarak tutulu bulunan bir kimseden, tutulu bulunduğu
sırada veya şartlı tahliyeden yararlandığı süre içinde olağan
olarak yapması istenilen bir iş;
b) Askeri nitelikli herhangi bir hizmet veya vicdanî reddin
meşru sayıldığı ülkelerde, vicdanî reddi seçen kişilere
zorunlu askerlik hizmeti yerine gördürülebilecek başkaca
bir hizmet;
c) Toplumun hayat veya refahını tehdit eden kriz veya afet
hallerinde gerekli görülen her hizmet;
d) Olağan yurttaşlık yükümlülükleri kapsamına giren her türlü
çalışma veya hizmet.
MADDE 5
Özgürlük ve güvenlik hakkı
1. Herkes özgürlük ve güvenlik hakkına sahiptir. Aşağıda belirtilen
haller dışında ve yasanın öngördüğü usule uygun olmadan hiç kimse
özgürlüğünden yoksun bırakılamaz:
a) Kişinin, yetkili bir mahkeme tarafından verilmiş mahkumiyet
kararı sonrasında yasaya uygun olarak tutulması;
b) Kişinin, bir mahkeme tarafından yasaya uygun olarak verilen
bir karara uymaması sebebiyle veya yasanın öngördüğü bir
yükümlülüğün uygulanmasını sağlamak amacıyla yasaya
uygun olarak yakalanması veya tutulması;8 9
c) Kişinin bir suç işlediğinden şüphelenmek için inandırıcı
sebeplerin bulunduğu veya suç işlemesine ya da suçu
işledikten sonra kaçmasına engel olma zorunluluğu
kanaatini doğuran makul gerekçelerin varlığı halinde, yetkili
adli merci önüne çıkarılmak üzere yakalanması ve tutulması;
d) Bir küçüğün gözetim altında eğitimi için usulüne uygun
olarak verilmiş bir karar gereği tutulması veya yetkili merci
önüne çıkarılmak üzere yasaya uygun olarak tutulması;
e) Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını engellemek amacıyla,
hastalığı yayabilecek kişlerin, akıl hastalarının, alkol veya
uyuşturucu madde bağımlılarının veya serserilerin yasaya
uygun olarak tutulması;
f) Kişinin, usulüne aykırı surette ülke topraklarına girmekten
alıkonması veya hakkında derdest bir sınır dışı ya da
iade işleminin olması nedeniyle yasaya uygun olarak
yakalanması veya tutulması;
2. Yakalanan her kişiye, yakalanma nedenlerinin ve kendisine
yöneltilen her türlü suçlamanın en kısa sürede ve anladığı bir dilde
bildirilmesi zorunludur.
3. İşbu maddenin 1.c fıkrasında öngörülen koşullar uyarınca
yakalanan veya tutulan herkesin derhal bir yargıç veya yasayla adli
görev yapmaya yetkili kılınmış sair bir kamu görevlisinin önüne
çıkarılması zorunlu olup, bu kişi makul bir süre içinde yargılanma
ya da yargılama süresince serbest bırakılma hakkına sahiptir.
Salıverilme, ilgilinin duruşmada hazır bulunmasını sağlayacak bir
teminat şartına bağlanabilir.
4. Yakalama veya tutulma yoluyla özgürlüğünden yoksun kılınan
herkes, tutulma işleminin yasaya uygunluğu hakkında kısa bir süre
içinde karar verilmesi ve, eğer tutulma yasaya aykırı ise, serbest
bırakılması için bir mahkemeye başvurma hakkına sahiptir.
5. Bu madde hükümlerine aykırı bir yakalama veya tutma işleminin
mağduru olan herkes tazminat hakkına sahiptir.
MADDE 6
Adil yargılanma hakkı
1. Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili
uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların
esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve
tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre
içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir.
Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal
güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların
özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil
yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece
bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu
tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir.
2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçluluğu yasal olarak sabit
oluncaya kadar masum sayılır.
3. Bir suç ile itham edilen herkes aşağıdaki asgari haklara sahiptir:
a) Kendisine karşı yöneltilen suçlamanın niteliği ve sebebinden
en kısa sürede, anladığı bir dilde ve ayrıntılı olarak haberdar
edilmek;
b) Savunmasını hazırlamak için gerekli zaman ve kolaylıklara
sahip olmak;
c) Kendisini bizzat savunmak veya seçeceği bir müdafinin
yardımından yararlanmak; eğer avukat tutmak için gerekli
maddî olanaklardan yoksun ise ve adaletin yerine gelmesi
için gerekli görüldüğünde, resen atanacak bir avukatın
yardımından ücretsiz olarak yararlanabilmek;
d) İddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek, savunma
tanıklarının da iddia tanıklarıyla aynı koşullar altında davet
edilmelerinin ve dinlenmelerinin sağlanmasını istemek;
e) Mahkemede kullanılan dili anlamadığı veya konuşamadığı
takdirde bir tercümanın yardımından ücretsiz olarak
yararlanmak.10 11
MADDE 7
Kanunsuz ceza olmaz
1. Hiç kimse, işlendiği zaman ulusal veya uluslararası hukuka göre
suç oluşturmayan bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu bulunamaz.
Aynı biçimde, suçun işlendiği sırada uygulanabilir olan cezadan
daha ağır bir ceza verilemez.
2. Bu madde, işlendiği zaman uygar uluslar tarafından tanınan
genel hukuk ilkelerine göre suç sayılan bir eylem veya ihmalden
suçlu bulunan bir kimsenin yargılanmasına ve cezalandırılmasına
engel değildir.
MADDE 8
Özel ve aile hayatına saygı hakkı
1. Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı
gösterilmesi hakkına sahiptir.
2. Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi,
ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda
ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin
korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya
başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir
olması durumunda söz konusu olabilir.
MADDE 9
Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
1. Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne sahiptir; bu hak, din
veya inanç değiştirme özgürlüğü ile tek başına veya topluca, kamuya
açık veya kapalı ibadet, öğretim, uygulama ve ayin yapmak suretiyle
dinini veya inancını açıklama özgürlüğünü de içerir.
2. Din veya inancını açıklama özgürlüğü, sadece yasayla öngörülen
ve demokratik bir toplumda kamu güvenliğinin, kamu düzeninin,
genel sağlık veya ahlakın ya da başkalarının hak ve özgürlüklerinin
korunması için gerekli sınırlamalara tabi tutulabilir.
MADDE 10
İfade özgürlüğü
1. Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu
makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin,
kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme
özgürlüğünü de kapsar. Bu madde, Devletlerin radyo, televizyon ve
sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir.
2. Görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin
kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda
ulusal güvenliğin, toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin
korunması, kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin
önlenmesi, sağlığın veya ahlakın, başkalarının şöhret ve haklarının
korunması, gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin
yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı
formaliteler, koşullar, sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir.
MADDE 11
Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü
1. Herkes barışçıl olarak toplanma ve dernek kurma hakkına
sahiptir. Bu hak, çıkarlarını korumak amacıyla başkalarıyla birlikte
sendikalar kurma ve sendikalara üye olma hakkını da içerir.
2. Bu hakların kullanılması, yasayla öngörülen ve demokratik bir
toplum içinde ulusal güvenliğin, kamu güvenliğinin korunması,
kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın
veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için
gerekli olanlar dışındaki sınırlamalara tabi tutulamaz. Bu madde,
silahlı kuvvetler, kolluk kuvvetleri veya devlet idaresi mensuplarınca
yukarda anılan haklarını kullanılmasına meşru sınırlamalar
getirilmesine engel değildir. 12 13
MADDE 12
Evlenme hakkı
Evlenme çağına gelen her erkek ve kadın, bu hakkın kullanımını
düzenleyen ulusal yasalara uygun olarak evlenme ve aile kurma
hakkına sahiptir.
MADDE 13
Etkili başvuru hakkı
Bu Sözleşme’de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen
herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler
tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili
bir yola başvurma hakkına sahiptir.
MADDE 14
Ayrımcılık yasağı
Bu Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet,
ırk, renk, dil, din, siyasal veya diğer kanaatler, ulusal veya toplumsal
köken, ulusal bir azınlığa aidiyet, servet, doğum başta olmak üzere
herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir ayrımcılık gözetilmeksizin
sağlanmalıdır.
MADDE 15
Olağanüstü hallerde yükümlülükleri askıya alma
1. Savaş veya ulusun varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike
halinde her Yüksek Sözleşmeci Taraf, durumun kesinlikle gerektirdiği
ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters
düşmemek koşuluyla, bu Sözleşme’de öngörülen yükümlülüklere
aykırı tedbirler alabilir.
2. Yukarıdaki hüküm, meşru savaş fiilleri sonucunda meydana
gelen ölüm hali dışında 2. maddeye, 3. ve 4. maddeler (fıkra 1) ile 7.
maddeye aykırı tedbirlere cevaz vermez.
3. Aykırı tedbirler alma hakkını kullanan her Yüksek Sözleşmeci
Taraf, alınan tedbirler ve bunları gerektiren nedenler hakkında
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tam bilgi verir. Bu Yüksek
Sözleşmeci Taraf, sözü geçen tedbirlerin yürürlükten kalktığı ve
Sözleşme hükümlerinin tekrar tamamen geçerli olduğu tarihi de
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirir.
MADDE 16
Yabancıların siyasal etkinliklerinin kısıtlanması
10, 11 ve 14. maddelerin hiçbir hükmü, Yüksek Sözleşmeci Taraflar’a
yabancıların siyasal etkinliklerine kısıtlama getirmelerini yasakladığı
anlamında değerlendirilemez.
MADDE 17
Hakları kötüye kullanma yasağı
Bu Sözleşme’deki hiçbir hüküm, bir devlete, topluluğa veya kişiye,
Sözleşme’de tanınan hak ve özgürlüklerin yok edilmesi veya
bunların Sözleşme’de öngörülmüş olandan daha geniş ölçüde
sınırlandırılmalarını amaçlayan bir etkinliğe girişme ya da eylemde
bulunma hakkı verdiği biçiminde yorumlanamaz.
MADDE 18
Haklara getirilecek kısıtlanmaların sınırlanması
Anılan hak ve özgürlüklere bu Sözleşme hükümleri ile izin verilen
kısıtlamalar öngörüldükleri amaç dışında uygulanamaz.14 15
BÖLÜM II
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESI
MADDE 19
Mahkeme’nin kuruluşu
Bu Sözleşme ve protokolleri gereği Yüksek Sözleşmeci Taraflar’a
yüklenilen taahhütlere uyulmasını sağlamak için, bundan böyle
“Mahkeme” olarak anılacak bir Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
kurulmuştur. Mahkeme devamlı görev yapar.
MADDE 20
Yargıç sayısı
Mahkeme, Yüksek Sözleşmeci Taraflar’ın sayısına eşit sayıda
yargıçtan oluşur.
MADDE 21
Görev için aranan koşullar
1. En üstün ahlaki vasıflarla donanmış olması gereken yargıçlar,
yüksek yargısal görevleri icra için gerekli niteliklere sahip veya
alanında uzmanlığı herkesçe malum hukukçu olmalıdırlar.
2. Yargıçlar Mahkeme’ye kendi adlarına katılırlar.
3. Yargıçlar görev süreleri içinde bağımsızlık, tarafsızlık ve tam
gün çalışma esasına dayalı bir görevin gerektirdiği hazır bulunma
koşulları ile bağdaşmayan hiçbir görev üstlenemezler; bu fıkranın
uygulanmasından doğabilecek her sorun Mahkeme‘ce karara
bağlanır.
MADDE 22
Yargıçların seçimi
Yargıçlar, her Yüksek Sözleşmeci Taraf adına, beher Yüksek Sözleşmeci
Tarafın sunacağı üç adaylık liste üzerinden Parlamenterler Meclisi
tarafından oy çokluğu ile seçilirler.
MADDE 23
Görev süreleri ve görevden alınma
1. Yargıçlar dokuz yıllık bir süre için seçilirler. Tekrar seçilmeleri
mümkün değildir.
2. Yargıçların görev süreleri 70 yaşına ulaştıklarında sona erer.
3. Yargıçlar, yerlerine başkası seçilinceye kadar görevlerini
sürdürürler. Buna karşılık, daha evvelce katılmış oldukları davalara,
görevleri sona erdikten sonra da bakmaya devam ederler.
4. Bir yargıç, diğer yargıçlar tarafından üçte iki çoğunluk ile alınmış
ve yargıçlık için gerekli koşulları artık taşımadığına dair bir karar
olmadıkça, görevden alınamaz.
MADDE 24
Yazı İşleri Müdürlüğü ve Raportörler
1. Mahkeme nezdinde, görev ve kuruluşu Mahkeme içtüzüğünde
belirlenen bir Yazı İşleri Müdürlüğü bulunur.
2. Tek yargıç düzeninde çalıştığında Mahkeme’ye, Mahkeme
Başkanı’nın otoritesi altında görev yapan raportörler yardım eder.
Raportörler, Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü mensubudur.
MADDE 25
Mahkeme Genel Kurulu
Genel Kurul halinde toplanan Mahkeme,
a) üç yıllık bir süre için başkanını ve bir veya iki başkan
yardımcısını seçer; bu kişilerin tekrar seçilmeleri
mümkündür;
b) belirli süreler için Daire’ler oluşturur;
c) daire başkanlarını seçer; bu kişilerin tekrar seçilmeleri
mümkündür;
d) mahkeme içtüzüğünü kabul eder;16 17
e) yazı İşleri Müdürü’nü ve bir veya birden fazla Müdür
yardımcısını seçer;
f) 26. maddenin 2. fıkrası uyarınca talepte bulunur.
MADDE 26
Tek Yargıç, Komite, Daire ve Büyük Daire Heyetleri
1. Mahkeme, önüne gelen başvuruları incelemek üzere tek yargıç,
üç yargıçlı komite, yedi yargıçlı Daire ve onyedi yargıçlı Büyük Daire
düzeninde toplanır. Daireler, belirli bir süre için komiteleri kurarlar.
2. Mahkeme Genel Kurulu’nun talebi üzerine, Bakanlar Komitesi,
Daire yargıçlarının sayısını, oybirliği ile alacağı bir kararla ve belirli bir
süre için, beşe düşürebilir.
3. Tek yargıç düzeninde görev alan yargıç, adına seçilmiş
bulunduğu Yüksek Sözleşmeci Taraf aleyhine yapılmış hiçbir
başvuruyu inceleyemez.
4. Uyuşmazlığa taraf olan Yüksek Sözleşmeci Taraf adına seçilmiş
olan yargıç, Daire ve Büyük Daire’nin doğal üyesidir. Bu yargıcın
yokluğunda veya görev almasının mümkün olmadığı durumlarda,
ilgili Taraf’ın önceden sunacağı listeden Mahkeme Başkanı’nca
seçilen bir kişi yargıç sıfatıyla görev alır.
5. Büyük Daire’de ayrıca Mahkeme başkanı, başkan yardımcıları,
Daire başkanları ve Mahkeme içtüzüğüne göre belirlenecek diğer
yargıçlar yer alırlar. Bir dava 43. madde uyarınca Büyük Daire’ye
gönderildiğinde, kararı veren Dairenin başkanı ile ilgili Yüksek
Sözleşmeci Taraf adına yer almış yargıç dışındaki hiçbir Daire yargıcı
Büyük Daire’de yer alamaz.
MADDE 27
Tek Yargıcın yetkileri
1. Tek yargıç, 34. maddeye uygun olarak Mahkeme’ye yapılan bir
başvurunun kabul edilemez olduğuna veya işlemden kaldırılmasına,
eğer böyle bir karar ek inceleme gerekmeksizin alınabilecek ise, karar
verebilir.
2. Verilen karar kesindir.
3. Tek yargıç, eğer bir başvurunun kabul edilmez olduğuna veya
işlemden kaldırılmasına karar vermez ise, ek inceleme için bunu bir
komite ya da Daire’ye gönderir.
MADDE 28
Komitelerin yetkileri
1. Bir komite, oybirliği ile, 34. maddeye uygun olarak önüne gelen
bir bireysel bir başvurunun,
a) kabul edilemez olduğuna veya işlemden kaldırılmasına,
eğer böyle bir karar ek inceleme gerekmeksizin alınabilecek
ise, karar verebilir; veya
b) davadaki temel sorun, Sözleşme ve Protokollerinin
uygulanması veya yorumlanması ile ilgili olup, zaten
Mahkeme’nin yerleşik içtihadının konusu ise, davayı kabul
edilebilir bulabilir ve aynı zamanda davanın esasına ilişkin
karar verebilir.
2. 1. fıkrada belirtilen kabul edilebilirlik kararı ile esasa ilişkin karar
kesindir.
3. Uyuşmazlığın tarafı olan Yüksek Sözleşmeci Taraf adına seçilmiş
yargıç, eğer komitenin üyesi değilse, komite, usulün her aşamasında,
o yargıcı üyelerinden birinin yerine geçmek üzere bünyesine davet
edebilir. Bunun için, söz konusu Taraf’ın 1. b) bendinde belirtilen
usulün uygulanmasına itiraz etmiş olup olmadığı durumu dahil, ilgili
tüm unsurları dikkate alır.
MADDE 29
Daire’lerin kabul edilebilirliğe ve esasa ilişkin kararları
1. 27 veya 28. madde uyarınca herhangi bir karar ya da 28. madde
çerçevesinde esasa ilişkin herhangi bir karar verilmediği durumlarda,
bir Daire 34. maddeye uygun olarak yapılan bireysel başvuruların
kabul edilebilirliği ve esası hakkında kararı verir. Kabul edilebilirlik
konusundaki karar ayrı olarak da alınabilir.18 19
2. Bir Daire 33. madde uyarınca yapılan devlet başvurularının
kabul edilebilirliği ve esası hakkında kararı verir. Mahkeme, istisnai
durumlarda aksine karar vermedikçe, kabul edilebilirliğe ilişkin
kararlar ayrı olarak alınır.
MADDE 30
Büyük Daire lehine dosyadan elçekme
Eğer Daire önünde görülmekte olan dava, Sözleşme ve Protokollerinin
yorumu konusunda ciddi bir sorun doğuruyorsa ya da bir sorunun
çözümü Mahkeme tarafından daha önceden verilmiş bir karar ile
çelişme yaratabilecekse, Daire, daha karar vermemiş olmak kaydıyla,
başvurudan elçekerek dosyayı Büyük Daire’ye gönderebilir, meğer
ki, taraflardan biri buna itiraz etsin.
MADDE 31
Büyük Daire’nin yetkileri
Büyük Daire,
a) 33. madde uyarınca yapılan başvurular ile 34. madde
uyarınca yapılıp bir Daire tarafından 30. madde gereği
kendisine gönderilen veya 43. madde gereği önüne gelen
başvurular hakkında karar verir;
b) 46. maddenin 4. fıkrası çerçevesinde Bakanlar Komitesi
tarafından kendisine sunulan sorunlar konusunda karar
verir; ve
c) 47. madde uyarınca önüne gelen görüş bildirme taleplerini
inceler.
MADDE 32
Mahkeme’nin yargı yetkisi
1. Mahkeme’nin yargı yetkisi, 33, 34, 46 ve 47. maddelerde
belirlenen koşullar uyarınca kendisine sunulan, bu Sözleşme’nin
ve Protokollerinin yorumu ve uygulanmasına ilişkin tüm sorunları
kapsar.
2. Mahkeme’nin yetkili olup olmadığı hakkında ihtilaf durumunda,
kararı Mahkeme verir.
MADDE 33
Devletlerarası başvurular
Her Yüksek Sözleşmeci Taraf, diğer bir Yüksek Sözleşmeci Taraf’a
karşı Sözleşme ve Protokollerinin hükümlerinin ihlali iddiası ile
Mahkeme’ye başvurabilir.
MADDE 34
Bireysel başvurular
Bu Sözleşme veya protokollerinde tanınan haklarının Yüksek
Sözleşmeci Taraflar’dan biri tarafından ihlal edilmesinden dolayı
mağdur olduğunu öne süren her gerçek kişi, hükümet dışı kuruluş
veya kişi grupları Mahkeme’ye başvurabilir. Yüksek Sözleşmeci
Taraflar bu hakkın etkin bir şekilde kullanılmasını hiçbir surette engel
olmamayı taahhüt ederler.
MADDE 35
Kabul edilebilirlik koşulları
1. Mahkeme’ye ancak, uluslararası hukukun genel olarak kabul
edilen ilkeleri uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmesinden sonra ve
iç hukuktaki kesin karar tarihinden itibaren altı aylık bir süre içinde
başvurulabilir.
2. Mahkeme, 34. madde uyarınca sunulan bireysel başvuruları
aşağıda sayılı hallerde ele almaz:
a) Başvuru isimsiz ise; veya
b) Başvuru, Mahkemece daha önce incelenmiş ya da
uluslararası diğer bir soruşturma veya çözüm merciine daha
önceden sunulmuş bir başka başvuruyla esasen aynı olup
yeni olgular içermiyorsa.
3. Asağıdaki hallerde Mahkeme, 34. madde uyarınca sunulan
bireysel başvuruları kabul edilemez bulur:20 21
a) Başvurunun konu bakımından Sözleşme veya
Protokollerinin hükümleriyle bağdaşmaması, dayanaktan
açıkça yoksun veya bireysel başvuru hakkının kötüye
kullanılması niteliğinde olması, veya;
b) Başvurucunun önemli bir zarar görmemiş olması; meğer
ki Sözleşme ve Protokolleri ile güvence altına alınan insan
haklarına saygı ilkesi başvurunun esastan incelenmesini
gerektirsin. Ancak ulusal bir mahkeme tarafından gereği
gibi incelenmemiş hiçbir dava bu gerekçe ile reddedilemez.
4. Mahkeme bu maddeye göre kabul edilemez bulduğu tüm
başvuruları reddeder. Mahkeme, yargılamanın her aşamasında bu
yönde karar verilebilir.
MADDE 36
Üçüncü taraf sıfatıyla davaya katılma
1. Kendi vatandaşlarından birinin başvucu konumunda olması
halinde, her Yüksek Sözleşmeci Taraf, Daire ve Büyük Daire önündeki
davalarda yazılı görüş sunma ve duruşmalara katılma hakkına
sahiptir.
2. Mahkeme başkanı, adaletin gereği gibi yerine getirilmesi
amacıyla, davaya taraf olmayan herhangi bir Yüksek Sözleşmeci
Taraf’ı ya da başvurucu dışında davayla ilgili her kişiyi yazılı görüş
sunmaya veya duruşmalara katılmaya davet edebilir.
3. Bir Daire veya Büyük Daire önündeki her davada Avrupa
Konseyi İnsan Hakları Komiseri yazılı görüş sunabilir ve duruşmalara
katılabilir.
MADDE 37
Kayıttan düşürme
1. Yargılamanın her aşamasında, Mahkeme aşağıdaki koşulların
oluştuğu kanısına varırsa bir başvurunun kayıttan düşürülmesine
karar verebilir:
a) başvuru sahibi davasını takip etme niyetinde değilse, veya
b) ihtilaf çözümlenmişse, veya
c) Mahkeme’nin saptadığı herhangi bir başka gerekçeden
ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı
kılan bir neden görülmezse.
Ancak, bu Sözleşme ve protokolleri ile güvence altına alınan insan
haklarına saygının gerekli kıldığı hallerde, Mahkeme başvuruyu
incelemeye devam eder.
2. Mahkeme, koşulların bunu haklı kıldığı kanısına varırsa, bir
başvurunun yeniden kayda alınmasını kararlaştırabilir.
MADDE 38
Davanın çekişmeli yargı ilkesine uygun olarak incelenmesi
Mahkeme, başvuruyu tarafların temsilcileriyle birlikte inceler ve
gerekirse, ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafların, etkin olarak yürütülmesi
için gerekli tüm kolaylıkları sağlayacakları bir soruşturma yapar.
MADDE 39
Dostane çözüm
1. Yargılamanın her aşamasında, Mahkeme, davanın bu Sözleşme
ve Protokolleri ile tanınan insan haklarına saygı ilkesinden esinlenen
bir dostane çözüm yoluyla sonuçlanmasını sağlamak için taraflara
yardımcı olabilir.
2. 1. fıkrada tanımlanan işlemler gizlidir.
3. Dostane çözüm durumunda Mahkeme, olayların ve kabul
edilen çözümün kısa bir özeti ile sınırlı bir kararla başvuruyu kayıttan
düşürür.
4. Bu karar, dostane çözüme ilişkin olarak kararda yer alan esasların
icrasını denetleyecek olan Bakanlar Komitesi’ne iletilir.22 23
MADDE 40
Duruşmanın kamuya açıklığı ve belgelere erişim
1. Mahkeme istisnai durumlarda aksini kararlaştırmadıkça,
duruşmalar kamuya açıktır.
2. Mahkeme Başkanı aksine karar vermedikçe, Yazı İşleri
Müdürlüğü’ne sunulan belgeler kamu erişimine açıktır.
MADDE 41
Adil tazmin
Eğer Mahkeme bu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal edildiğine
karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Taraf’ın iç hukuku bu ihlalin
sonuçlarını ancak kısmen ortadan kaldırabiliyorsa, Mahkeme,
gerektiği takdirde, zarar gören taraf lehine adil bir tazmin verilmesine
hükmeder.
MADDE 42
Daire kararları
Dairelerin kararları, 44. maddenin 2. fıkrası hükmüne uygun olarak
kesinleşir.
MADDE 43
Büyük Daire’ye gönderme
1. Bir Daire kararının verildiği tarihten itibaren üç ay içinde ve
istisnai durumlarda, dava taraflarından her biri davanın Büyük
Daire’ye gönderilmesini isteyebilir.
2. Büyük Daire bünyesinde beş yargıçtan oluşan bir kurul
istemi, eğer davada Sözleşme ve Protokollerinin yorumuna ya da
uygulanmasına ilişkin ya da genel nitelikte ciddi bir sorun varsa,
kabul eder.
3. Kurul istemi kabul ederse, Büyük Daire davayı karara bağlar.
MADDE 44
Kesin kararlar
1. Büyük Daire’nin kararı kesindir.
2. Bir Daire’nin kararı aşağıdaki durumlarda kesinleşir:
a) Taraflar davanın Büyük Daire’ye gönderilmesini
istemediklerini beyan ederlerse, veya
b) Karardan itibaren üç ay içinde davanın Büyük Daire’ye
gönderilmesi istenmezse, veya
c) Büyük Daire bünyesinde oluşturulan kurul 43. madde
çerçevesinde sunulan istemi reddederse.
3. Kesin karar yayınlanır.
MADDE 45
Kararların gerekçesi
1. Esasa ilişkin kararlar ile başvuruların kabul edilebilirliğine ya da
kabul edilemezliğine ilişkin kararlar gerekçelidir.
2. Esasa ilişkin kararın içeriği, tamamen veya kısmen, tüm
yargıçların kanaatini oybirliği ile yansıtmadığı takdirde, her yargıç
kendi ayrık görüşünü belirtme hakkına sahiptir.
MADDE 46
Kararların bağlayıcılığı ve infazı
1. Yüksek Sözleşmeci Taraflar, taraf oldukları davalarda
Mahkeme’nin verdiği kesinleşmiş kararlara uymayı taahhüt ederler.
2. Mahkeme’nin kesinleşen kararı, infazını denetleyecek olan
Bakanlar Komitesi’ne gönderilir.
3. Bakanlar Komitesi, kesinleşen bir kararın infazının
denetlenmesinin, söz konusu kararın yorumundan kaynaklanan bir
zorluk nedeniyle engellendiği kanaatinde ise, bu yorum konusunda
karar vermesi için Mahkeme’ye başvurabilir. Mahkeme’ye başvurma 24 25
kararı, Komite toplantılarına katılma hakkına sahip temsilcilerin üçte
iki oy çokluğu ile alınır.
4. Bakanlar Komitesi, bir Yüksek Sözleşmeci Taraf’ın, taraf olduğu
bir davada verilen kesin karara uygun davranmayı reddettiği
görüşünde ise, ilgili Taraf’a ihtarda bulunduktan sonra, Komite
toplantılarına katılmaya yetkili temsilcilerin üçte iki oy çokluğu ile
alınacak bir kararla, ilgili Taraf’ın 1. fikrada öngörülen yükümlülüğünü
yerine getirmediği meselesini Mahkeme’ye intikal ettirebilir.
5. Mahkeme 1. fıkranın ihlal edildiğini tespit ederse, alınacak
önlemleri değerlendirmesi için davayı Bakanlar Komitesi’ne gönderir.
Mahkeme, eğer 1. fıkranın ihlal edilmediğini saptarsa, davayı,
incelemesine son verecek kararı alması için Bakanlar Komitesi’ne
iletir.
MADDE 47
DANIŞMA GÖRÜŞLERİ
1. Mahkeme, Bakanlar Komitesi’nin istemi üzerine, Sözleşme ve
protokollerinin yorumlanması ile ilgili hukuki meseleler konusunda
danışma görüşleri verebilir.
2. Ancak bu görüşler, ne Sözleşme’nin 1. bölümünde ve
protokollerinde belirlenen hak ve özgürlüklerin içeriği veya kapsamı
ile ilgili sorunlara, ne de Mahkeme veya Bakanlar Komitesi’nin
Sözleşme’de öngörülen bir başvuru sonucunda karara bağlamak
durumunda kalabileceği diğer sorunlara ilişkin olabilir.
3. Bakanlar Komitesi’nin Mahkeme’den görüş isteme kararı,
Komite’ye katılma hakkına sahip temsilcilerin oy çoğunluğuyla alınır.
MADDE 48
Mahkeme’nin danışma görüşü verme yetkisi
Mahkeme, Bakanlar Komitesi’nden gelen görüş isteminin 47.
maddede tanımlandığı biçimiyle Mahkeme’nin yetki alanına girip
girmediğine karar verir.
MADDE 49
Danışma görüşlerinin gerekçesi
1. Mahkeme’nin verdiği görüş gerekçelidir.
2. Görüş içeriği, tamamen veya kısmen, yargıçların kanaatlerini
oy birliği ile yansıtmadığı takdirde, her yargıç kendi ayrık görüşünü
belirtme hakkına sahiptir.
3. Mahkeme’nin verdiği görüş Bakanlar Komitesi’ne bildirilir.
MADDE 50
Mahkeme’nin giderleri
Mahkeme’nin işleyiş giderleri, Avrupa Konseyi tarafından karşılanır.
MADDE 51
Yargıçların ayrıcalık ve dokunulmazlıkları
Yargıçlar görevlerinin ifasında Avrupa Konseyi Statüsü’nün 40.
maddesinde ve bu madde uyarınca akdedilen anlaşmalarda
öngörülen ayrıcalık ve dokunulmazlıklardan yararlanır.
BÖLÜM III
ÇEŞITLI HÜKÜMLER
MADDE 52
Genel Sekreter tarafından yapılan incelemeler
Her Yüksek Sözleşmeci Taraf, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’nin
talebi üzerine, bu Sözleşme’nin tüm hükümlerinin kendi iç
hukukunda etkili uygulanmasına dair gerekli açıklamaları sunacaktır.
MADDE 53
Tanınmış insan haklarının korunması
Bu Sözleşme hükümlerinden hiçbiri, herhangi bir Yüksek Sözleşmeci
Taraf’ın yasalarına ve onun taraf olduğu başka bir Sözleşme uyarınca 26 27
tanınmış olabilecek insan hakları ve temel özgürlükleri sınırlayacak
veya onları ihlal edecek biçimde yorumlanamaz.
MADDE 54
Bakanlar Komitesi’nin yetkileri
Bu Sözleşme’nin hiçbir hükmü, Avrupa Konseyi Statüsü’nün Bakanlar
Komitesi’ne tanıdığı yetkileri ihlal etmez.
MADDE 55
Diğer çözüm yollarına başvurmama
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, özel uzlaşma halleri dışında, bu
Sözleşme’nin yorum ya da uygulamasından doğan bir anlaşmazlığı,
aralarında geçerli bir anlaşma, sözleşme veya bildirgelere dayanarak,
başvuru yolu ile, işbu Sözleşme’de öngörülenlerin dışında bir yolla
çözüme bağlamaktan karşılıklı olarak vaz geçmeyi kabul ederler.
MADDE 56
Ülkesel uygulama
1. Her devlet, onaylama sırasında veya daha sonra herhangi
bir zamanda, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne göndereceği bir
bildirimle bu Sözleşme’nin, uluslararası ilişkilerini yürüttüğü bütün
ülke topraklarına veya bunlardan herhangi birine, bu maddenin 4.
fıkrası saklı kalmak kaydıyla, uygulanacağını beyan edebilir.
2. Sözleşme, bildirimde belirtilen ülke toprak veya topraklarında,
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’nin bu bildirimi aldığı tarihten
itibaren otuz gün sonra uygulamaya konur.
3. Bu Sözleşme’nin hükümleri sözü geçen ülkelerde yerel
gereklilikler dikkate alınarak uygulanır.
4. Bu maddenin birinci fıkrası uyarınca bildirimde bulunmuş olan
her devlet, her zaman, bildiriminde belirtmiş olduğu ülke toprağı
veya ülke toprakları gerçek kişilerin, hükümet dışı kuruluşların
veya kişi gruplarının başvuruları konusunda bu Sözleşme’nin 34.
maddesinde öngörüldüğü biçimde Mahkeme’nin yetkisini kabul
ettiğini beyan edebilir.
MADDE 57
Çekinceler
1. Bu Sözleşme’nin imzası ve onaylama belgesinin sunulması
sırasında her devlet, Sözleşme’nin belirli bir hükmü hakkında,
ülkesinde yürürlükte olan bir yasanın bu hükümle bağdaşmazlığı
konusunda bir çekince koyabilir. Bu madde genel nitelikte çekinceler
konmasına izin vermez.
2. Bu madde uyarınca konulacak her çekince, sözü edilen yasayla
ilgili kısa bir açıklama içerir.
MADDE 58
Feshi ihbar
1. Bir Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Sözleşme’yi ancak Sözleşme’ye
taraf olduğu tarihten itibaren beş yıllık bir sürenin geçmesinden
sonra ve Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne altı ay önceden
sunulacak bir ihbarla feshedebilir. Genel Sekreter bunu diğer Yüksek
Sözleşmeci Taraflar’a bildirir.
2. Bu fesih işlemi, feshin etki doğurduğu tarihten önce
gerçekleşmiş ve yükümlülüklerin ihlali niteliğinde sayılabilecek
olan bir olayla ilgili olarak, söz konusu Yüksek Sözleşmeci Taraf’ın
bu Sözleşme’den doğan yükümlülüklerinden kurtulması sonucunu
doğurmaz.
3. Avrupa Konseyi üyeliği sona eren her Yüksek Sözleşmeci Taraf’ın
bu Sözleşme’ye de taraf sıfatı da aynı koşullarla sona erer.
4. Sözleşme, 56. madde gereğince uygulanacağı beyan edilmiş
olan ülkelerle ilgili olarak, yukarıdaki fıkraların hükümleri uyarınca
feshedilebilir.28 29
MADDE 59
İmza ve onay
1. Bu Sözleşme, Avrupa Konseyi üyelerinin imzalarına açıktır.
Sözleşme onaylanacaktır. Onaylama belgeleri Avrupa Konseyi Genel
Sekreteri’ne verilecektir.
2. Avrupa Birliği bu Sözleşme’ye katılabilir.
3. Bu Sözleşme, on onaylama belgesinin verilmesinden sonra
yürürlüğe girecektir.
4. Sözleşme’yi daha sonra onaylayacak olan imzacılar için
Sözleşme, onaylama belgesinin verilmesinden itibaren yürürlüğe
girecektir.
5. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, Sözleşme’nin yürürlüğe
girdiğini, Sözleşme’yi onaylayan Yüksek Sözleşmeci Taraflar’ın
adlarını ve daha sonra gelecek olan onaylama belgelerinin verilişini
bütün Avrupa Konseyi üyelerine bildirecektir.
Bu Sözleşme, Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin
de aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir
nüsha halinde 4 Kasım 1950’de Roma’da düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere
gönderecektir.
İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme’ye
Ek Protokol
Paris, 20.III.1952
Bu Protokol’ü imzalayan Avrupa Konseyi üyesi hükümetler,
Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imza edilmiş bulunan İnsan Hakları
ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme’nin (aşağıda
“Sözleşme” diye anılmıştır) birinci bölümünde belirtilenler dışında
bazı hak ve özgürlüklerin ortak güvenceye bağlanmasını sağlamak
amacıyla gerekli tedbirleri almayı kararlaştırarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1
Mülkiyetin korunması
Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı
gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı
sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun
genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun
olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka
katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli
gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel
getirmez.30 31
MADDE 2
Eğitim hakkı
Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve
öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana
ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına
göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.
MADDE 3
Serbest seçim hakkı
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, yasama organının seçilmesinde halkın
kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içinde, makul
aralıklarla, gizli oyla serbest seçimler yapmayı taahhüt ederler.
MADDE 4
Ülkesel uygulama
Her Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Protokol’ün imzası veya onaylanması
sırasında ya da daha sonra herhangi bir zamanda, Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne yapacağı bir bildirimle, uluslararası ilişkilerinden
sorumlu olduğu ve sözü geçen bildirimde belirttiği ülkelerde bu
Protokol hükümlerinin ne ölçüde uygulanacağını taahhüt ettiğini
açıklayabilir.
Yukarıdaki fıkra uyarınca bir bildirimde bulunmuş olan her Yüksek
Sözleşmeci Taraf, zaman zaman yapacağı yeni bildirimlerle daha
önceki beyanlarının koşullarını değiştirebilir veya bu Protokol
hükümlerinin bu tür herhangi bir ülkede uygulanmasına son
verildiğini bildirebilir.
Bu madde uyarınca yapılmış olan bir bildirim, Sözleşme’nin 56.
maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak yapılmış sayılır.
MADDE 5
Sözleşme ile bağlantı
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, bu Protokol’ün 1, 2, 3 ve 4. maddelerini
Sözleşme’ye ek maddeler olarak kabul ederler ve Sözleşme’nin
bütün hükümleri buna göre uygulanır.
MADDE 6
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme’yi imza eden Avrupa Konseyi Üyeleri’nin
imzalarına açıktır. Bu Protokol, Sözleşme ile birlikte veya ondan sonra
onaylanacaktır. Protokol on onaylama belgesinin verilmesinden
sonra yürürlüğe girecektir. Daha sonra onaylayan imzacı devletler
bakımından Protokol, onaylama belgesinin verildiği tarihten itibaren
yürürlüğe girer.
Onaylama belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne verilecek, o
da onaylayan devletlerin adlarını bütün üyelerine bildirecektir.
Bu Protokol, Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin
de aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek
bir nüsha halinde 20 Mart 1952’de Paris’te düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere
gönderecektir.32 33
İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme
ile bu Sözleşme’ye ek birinci
Protokol’de tanınmış bulunan
haklardan ve özgürlüklerden başka
haklar ve özgürlükler tanıyan
Protokol No. 4
Strazburg, 16.IX.1963
Bu Protokol’ü imzalayan Avrupa Konseyi üyesi hükümetler,
Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imza edilmiş bulunan İnsan Hakları
ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (aşağıda
“Sözleşme” diye anılmıştır) birinci bölümünde ve 20 Mart 1952
tarihinde Paris’te imzalanmış olan Sözleşme’ye Ek Birinci Protokol’ün
1, 2 ve 3. maddelerinde tanınmış bulunanlardan başka bazı hak ve
özgürlüklerin ortak güvenceye bağlanmasını sağlamak amacıyla
gerekli tedbirleri almayı kararlaştırarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1
Borçtan dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılma yasağı
Hiç kimse, yalnızca akdî ilişkiden doğan bir yükümlülüğü yerine
getirememiş olmasından dolayı özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.
MADDE 2
Serbest dolaşım özgürlüğü
1. Bir devletin ülkesi içinde usulüne uygun olarak bulunan herkes,
orada serbestçe dolaşma ve ikametgahını seçebilme hakkına
sahiptir.
2. Herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeyi terk etmekte
serbesttir.
3. Bu haklar, ancak ulusal güvenlik, kamu emniyeti, kamu
düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlık ve ahlakın
veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için, demokratik
bir toplumda zorunlu tedbirler olarak ve yasayla öngörülmüş
sınırlamalara tabi tutulabilir.
4. Bu maddenin 1. fıkrasında sayılan haklar, belli yerlerde, yasayla
konmuş ve demokratik bir toplumda kamu yararının gerektirdiği
sınırlamalara tabi tutulabilir.
MADDE 3
Vatandaşların sınır dışı edilmeleri yasağı
1. Hiç kimse, tek başına ya da toplu olarak, uyruğu bulunduğu
devletin ülkesinden sınır dışı edilemez.
2. Hiç kimse, uyruğunda bulunduğu devletin ülkesine girme
hakkından yoksun bırakılamaz.
MADDE 4
Yabancıların topluca sınır dışı edilmeleri yasağı
Yabancıların toplu olarak sınır dışı edilmesi yasaktır.
MADDE 5
Ülkesel uygulama
1. Her Yüksek Sözleşmeci Taraf, bu Protokol’ün imzalanması veya
onaylanması sırasında ya da daha sonra herhangi bir zamanda,
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne yapacağı bir bildirimle, uluslararası 34 35
ilişkilerinden sorumlu olduğu ve sözü geçen bildirimde belirttiği
ülkelerde bu Protokol hükümlerinin ne ölçüde uygulanacağını
taahhüt ettiğini açıklayabilir.
2. Yukarıdaki fıkra uyarınca bir bildirimde bulunmuş olan her
Yüksek Sözleşmeci Taraf, zaman zaman yapacağı yeni bildirimlerle,
daha önceki beyanlarının koşullarını değiştirebilir veya bu Protokol
hükümlerinin bu tür herhangi bir ülkede uygulanmasına son
verildiğini bildirebilir.
3. Bu madde uyarınca yapılmış olan bir bildirim, Sözleşme’nin 56.
maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak yapılmış sayılır.
4. Onaylama veya kabul sonucunda bu Protokol’ün uygulandığı
herhangi bir devletin ülkesi ve bu madde uyarınca sözü geçen devlet
tarafından yapılmış bildirime göre bu Protokol’ün uygulandığı
ülkelerin her biri, 2. ve 3. maddelerde sözü edilen devlet ülkesi
deyimi bakımından ayrı ayrı ülkeler olarak kabul edilir.
5. Bu maddenin 1. ve 2. fıkraları uyarınca beyanda bulunan her
devlet, sonradan her zaman bu beyanın ilgili olduğu ülke veya ülkeler
lehine, Mahkeme’nin, işbu Protokol’ün 1, 2, 3 ve 4. maddelerinden
herhangi birine ya da hepsine ilişkin olarak her gerçek kişiden,
hükümet dışı her kuruluştan veya her kişi grubundan Sözleşme’nin
34. maddesi uyarınca başvuruları alma yetkisini kabul ettiğini beyan
edebilir.
MADDE 6
Sözleşme ile bağlantı
Yüksek Sözleşmeci Taraflar, bu Protokol’ün 1’den 5’e kadar olan
maddelerini Sözleşme’ye ek maddeler olarak kabul ederler ve
Sözleşme’nin bütün hükümleri buna göre uygulanır.
MADDE 7
İMZA VE ONAY
1. Bu Protokol, Sözleşme’yi imza eden Avrupa Konseyi üyelerinin
imzalarına açıktır. Bu Protokol, Sözleşme ile birlikte veya ondan sonra
onaylanacaktır. Protokol beş onaylama belgesinin verilmesinden
sonra yürürlüğe girecektir. Daha sonra onaylayan imzacı devletler
bakımından Protokol, onaylama belgesinin verildiği tarihten itibaren
yürürlüğe girer.
2. Onaylama belgeleri, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne
verilecek, o da onaylayan devletlerin adlarını bütün üyelere
bildirecektir.
Bu Protokol, imza yetkisini haiz kişilerce imzalanmış olup,
Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin de aynı
derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir nüsha
halinde 16 Eylül 1963’te Strazburg’da düzenlenmiştir. Genel Sekreter
bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere gönderecektir.36 37
İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin
Sözleşme’ye ek, Ölüm Cezasının
Kaldırılmasına Dair
Protokol No. 6
Strazburg, 28.IV.1983
Roma’da 6 Kasım 1950’de imzalanan İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’yi (aşağıda “Sözleşme”
diye anılmıştır) imzalayan Avrupa Konseyi üyesi devletler,
Avrupa Konseyi üyesi devletlerin birçoğunda yer alan gelişmelerin
ölüm cezasının kaldırılması yolunda genel bir eğilimi ifade ettiğini
göz önünde bulundurarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1
Ölüm cezasının kaldırılması
Ölüm cezası kaldırılmıştır. Hiç kimse bu cezaya çarptırılamaz ve idam
edilemez.
MADDE 2
Savaş zamanında ölüm cezası
Bir devlet, yasalarında savaş veya yakın savaş tehlikesi zamanında
işlenmiş olan fiiller için ölüm cezasını öngörebilir; bu ceza ancak
yasanın belirlediği hallerde ve onun hükümlerine uygun olarak
uygulanabilir. İlgili devlet, söz konusu yasanın bu duruma ilişkin
hükümlerini Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirir.
MADDE 3
Askıya alma yasağı
Sözleşme’nin 15. maddesine dayanılarak bu Protokol’ün hükümleri
ihlal edilemez.
MADDE 4
Çekince koyma yasağı
Sözleşme’nin 57. maddesine dayanılarak bu Protokol’ün
hükümleriyle ilgili hiçbir çekince konulamaz.
MADDE 5
Ülkesel uygulama
1. Her devlet, imza sırasında veya onaylama, kabul ya da katılma
belgesinin verilmesi sırasında, bu Protokol’ün uygulanacağı ülkeyi
veya ülkeleri belirleyebilir.
2. Her devlet, daha sonra herhangi bir zamanda, Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne yapacağı bir bildirimle belirteceği başka herhangi
bir ülkenin bu Protokol’ün uygulanma kapsamına alınmış olduğunu
beyan edebilir. Bu ülke bakımından Protokol, bildirimin Genel
Sekreter tarafından alınışını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girer.
3. Yukarıdaki iki fıkra uyarınca yapılan her bildirim, Genel
Sekreter’e gönderilecek bir ihbarla, bildirimde belirtilen ülkeyle ilgili
olarak geri alınabilir. Geri alma, Genel Sekreter’in ihbarı alışını izleyen
ayın birinci günü yürürlüğe girer.
MADDE 6
Sözleşme ile bağlantı
Taraf Devletler bu Protokol’ün 1’den 5’e kadar olan maddelerini
Sözleşme’ye ek maddeler olarak kabul ederler ve Sözleşme’nin
bütün hükümleri buna göre uygulanır.38 39
MADDE 7
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme’yi imzalamış olan Avrupa Konseyi üyesi
devletlerin imzalarına açıktır. Protokol, onaylama, kabul veya uygun
bulmaya sunulacaktır. Avrupa Konseyi üyesi bir devlet, aynı zamanda
veya daha önceden Sözleşme’yi onaylamadıkça, bu Protokol’ü
onaylayamaz, kabul edemez veya uygun bulamaz. Onaylama, kabul
veya uygun bulma belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne
verilir.
MADDE 8
Yürürlüğe giriş
1. Bu Protokol, beş Avrupa Konseyi üyesi devletin 7. madde
hükümleri uyarınca Protokol’le bağlanma hususundaki rızalarını
bildirdikleri tarihi izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girer.
2. Protokol’le bağlanma hususundaki rızalarını daha sonra bildiren
Sözleşmeci Devletler açısından, bu Protokol onaylama belgesinin
verilmesi, kabul edilmesi ya da onaylanması tarihini izleyen ayın
birinci günü yürürlüğe girer.
MADDE 9
Saklama işlevleri
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri,
a) her imzalamayı,
b) her onaylama, kabul veya uygun bulma belgesinin verilişini,
c) 5 ve 8. maddeler uyarınca bu Protokol’ün her yürürlüğe giriş
tarihini,
d) bu Protokol’e ilişkin başka her türlü işlem, ihbar veya bildirimi
Konsey üyesi devletlere bildirir.
Bu Protokol,
İmza yetkisini haiz kişilerce imzalanmış olup,
Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin de aynı
derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir nüsha
halinde 28 Nisan 1983’te Strazburg’da düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere
gönderecektir.
İnsan Hakları Ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme’ye
Protokol No. 7
Strazburg, 22.XI.1984
4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da imzalanan İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunması’na İlişkin Sözleşme (bundan böyle
“Sözleşme” diye anılmıştır) yoluyla belirli hak ve özgürlüklerin ortak
güvenceye bağlanmasını sağlamak için daha ileri adımlar atmayı
kararlaştıran ve burada imzası bulunan Avrupa Konseyi üyesi ülkeler,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1
Yabancıların sınır dışı edilmelerine
ilişkin usuli güvenceler
1. Bir devletin ülkesinde kurallara uygun olarak ikamet eden
bir yabancı, yasaya uygun şekilde verilmiş bir kararın uygulanması
dışında sınır dışı edilemez ve bu durumda bir kimse,
a) sınır dışı edilmesine karşı gerekçeler öne sürebilme,40 41
b) durumunu yeniden inceletme,
c) yukarıdaki amaçlarla, yetkili bir merci önünde veya bu merci
tarafından tayin edilecek biri ya da birileri önünde kendini
temsil ettirme hakkını haiz olacaktır.
2. Sınır dışı edilmenin kamu düzeni yararı ya da ulusal güvenlik
nedenleri açısından gerektiği hallerde, bir yabancı yukarıdaki 1.
maddenin a, b ve c bentlerinde öngörülen haklarını kullanmadan
sınır dışı edilebilir.
MADDE 2
Cezai konularda iki dereceli yargılanma hakkı
1. Bir mahkeme tarafından cezai bir suçtan mahkum edilen her
kişi, mahkumiyet ya da ceza hükmünü daha yüksek bir mahkemeye
yeniden inceletme hakkını haiz olacaktır. Bu hakkın kullanılması,
kullanılabilme gerekçeleri de dahil olmak üzere, yasayla düzenlenir.
2. Bu hakkın kullanılması, yasada düzenlenmiş haliyle önem
derecesi düşük suçlar bakımından ya da ilgilinin birinci derece
mahkemesi olarak en yüksek mahkemede yargılandığı veya beraatini
müteakip bunun temyiz edilmesi üzerine verilen mahkumiyet
hallerinde istisnaya tabi tutulabilir.
MADDE 3
Adli hata halinde tazminat hakkı
Bir kişinin, kesin bir kararla cezai bir suçtan mahkum edilmesi
ve sonradan yeni veya yakın zamanda keşfedilmiş bir delilin
kesinlikle yanlış bir adalet uygulaması olduğunu göstermesi
veya kişinin affedilmesi nedeniyle cezai kararın iptal edilmesi
halinde, bilinmeyen delilin açıklanmamış olmasının tamamen veya
kısmen o kişiye atfedildiğinin ispatlandığı haller dışında, böyle bir
mahkumiyet sonucunda cezaya maruz kalan kişi, ilgili devletin yasası
ve uygulamasına göre tazmin edilecektir.
MADDE 4
Aynı suçtan iki kez yargılanmama ve
cezalandırılmama hakkı
1. Hiç kimse bir devletin ceza yargılaması usulüne ve yasaya
uygun olarak kesin bir hükümle mahkum edildiği ya da beraat ettiği
bir suçtan dolayı aynı devletin yargısal yetkisi altındaki yargılama
usulleri çerçevesinde yeniden yargılanamaz veya mahkum edilemez.
2. Yukarıdaki fıkra hükümleri, yeni veya yakın zamanda ortaya
çıkarılan delillerin veya önceki muamelelerde davanın sonucunu
etkileyebilecek esaslı bir kusurun varlığı durumunda, ilgili devletin
ceza yargılaması usulü ve yasasına uygun olarak davanın yeniden
açılmasını engellemez.
3. Sözleşme’nin 15. maddesi çerçevesinde bu madde ile derpiş
olunan yükümlülüklere aykırı hiçbir tedbir alınamaz.
MADDE 5
Eşler arasında eşitlik
Eşler evlilikte, evlilik süresince ve evliliğin sona ermesi durumunda,
kendi aralarında ve çocukları ile ilişkilerinde medeni haklar ve
sorumluluklardan eşit şekilde yararlanırlar. Bu madde devletlerin
çocuklar yararına gereken tedbirleri almalarını engellemez.
MADDE 6
Ülkesel uygulama
1. Her devlet imzalama veya onay, kabul ya da uygun bulma
belgesinin verilmesi sırasında bu Protokol’ün uygulanacağı toprak
ya da toprakları belirtir ve bu toprak veya topraklara uygulayacağı
işbu Protokol hükümlerini ne ölçüde yükümlendiğini ifade eder.
2. Her devlet daha sonraki herhangi bir tarihte Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne hitaben yapacağı bir beyanla, bu Protokol’ün
uygulanmasını, beyanda belirtilen herhangi diğer bir toprağa da
genişletebilir. Bu durumdaki bir toprak bakımından, Protokol, Genel 42 43
Sekreter’in böyle bir beyanı teslim aldığı tarihten itibaren iki aylık bir
sürenin bitişini izleyen ayın ilk günü yürürlüğe girer.
3. Yukarıdaki iki fıkra uyarınca yapılan herhangi bir beyan, böyle
bir beyanda belirtilen toprak açısından, Genel Sekreter’e hitaben
yapılan bir bildirim ile geri alınabilir veya değiştirilebilir. Geri alma
veya değiştirme, bildirimin Genel Sekreter’e tesliminden sonraki iki
aylık sürenin bitimini izleyen ay başında yürürlüğe girer.
4. Bu madde uyarınca yapılan beyan, Sözleşme’nin 56. maddesinin
1. fıkrası uygun olarak yapılmış sayılır.
5. Onaylama, kabul ya da uygun bulma işlemi sonucu bu
Protokol’ün uygulanacağı herhangi bir devlet toprağı ve bu madde
uyarınca o devlet tarafından yapılan beyana binaen bu Protokol’ün
uygulanacağı topraklardan her biri, 1. maddede atıfta bulunulan
anlamıyla bir devletin ülkesinden ayrı topraklar olarak mütalaa
edilebilir.
6. Bu maddenin 1. ve 2. fıkraları uyarınca beyanda bulunan her
devlet, sonradan her zaman bu beyanın ilgili olduğu ülke veya
ülkeler lehine, Mahkeme’nin, işbu Protokol’ün 1’den 5’e kadar olan
maddelerinden herhangi birine ya da hepsine ilişkin olarak her
gerçek kişiden, hükümet dışı her kuruluştan veya her kişi grubundan
Sözleşme’nin 34. maddesi uyarınca başvuruları alma yetkisini kabul
ettiğini beyan edebilir.
MADDE 7
Sözleşme ile bağlantı
Taraf devletler, bu Protokol’ün 1’den 6’ya kadar olan maddelerini
Sözleşme’nin ek maddeleri olarak değerlendireceklerdir ve
Sözleşme’nin tüm hükümleri buna göre uygulanacaktır.
MADDE 8
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme’yi imza eden Avrupa Konseyi üyesi ülkelerin
imzasına açıktır. Bu Protokol onaylama, kabul ya da uygun bulma
ile yürürlüğe girecektir. Avrupa Konseyi üyesi bir devlet aynı anda
ya da daha önceden Sözleşme’yi onaylamadan bu Protokol’ü
onaylayamaz, kabul edemez ya da uygun bulamaz. Onay, kabul ya
da uygun bulma belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tevdi
edilecektir.
MADDE 9
Yürürlüğe giriş
1. Bu Protokol, Avrupa Konseyi üyesi yedi devletin 8. madde
hükümlerine uygun bir şekilde bu Protokol’e bağlı kalacaklarını ifade
ettikleri tarihten itibaren iki aylık bir sürenin bitişini izleyen ayın ilk
günü yürürlüğe girecektir.
2. Herhangi bir üye devletin sonradan bu Protokol’e katılması
durumunda, Protokol, o devlet açısından onaylama, kabul ya da
uygun bulma belgesinin tevdi edildiği tarihten itibaren iki aylık bir
sürenin bitişini izleyen ayın ilk günü yürürlüğe girecektir.
MADDE 10
Saklama işlevleri
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri,
a) her imzalamayı,
b) onay, kabul veya uygun bir şekilde bu Protokol’ün yürürlülük
kazanacağı her tarihi,
c) 6. ve 9. maddelere uygun bir şekilde bu Protokol’ün
yürürlülüğe gireceği her tarihi,
d) bu Protokol ile ilgili her türlü başka işlemi, bildirimi ya da
beyanı,
Konsey üyesi devletlere bildirir.
Bu Protokol, 44 45
İmza yetkisini haiz kişilerce imzalanmış olup,
Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin de aynı
derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir nüsha
halinde 22 Kasım 1984’te Strazburg’da düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bunun tasdikli örneklerini imza eden bütün devletlere
gönderecektir.
İnsan Hakları Ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme’ye
Protokol No. 12
Roma, 4.XI.2000
Aşağıda imzası bulunan Avrupa Konseyi üyesi Devletler,
Tüm insanların hukuk önünde eşit oldukları ve hukuk tarafından
eşit derecede korunma hakkına sahip oldukları temel ilkesinden
hareketle;
Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imzalanmış olan İnsan Hakları
ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme (aşağıda
“Sözleşme” olarak anılacaktır.) çerçevesinde, ayrımcılığın genel
olarak yasaklanmasının topluca uygulanması yoluyla herkesin eşit
olduğunun vurgulanması için gerekli tedbirleri almayı kararlaştırarak;
Ayrımcılık yapılmaması ilkesinin, Taraf Devletleri, tam ve etkin bir
eşitlik sağlamak amacıyla objektif ve makul gerekçelere dayanan
tedbirler almaktan alıkoymadığını vurgulayarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
MADDE 1
Ayrımcılığın genel olarak yasaklanması
1. Hukuken temin edilmiş olan tüm haklardan yararlanma, cinsiyet,
ırk, renk, dil, din, siyasi veya diğer kanaatler, ulusal ve sosyal köken,
ulusal bir azınlığa mensup olma, servet, doğum veya herhangi bir
diğer statü bakımından hiçbir ayrımcılık yapılmadan sağlanır.46 47
2. Hiç kimse, 1. paragrafta belirtildiği şekilde hiçbir gerekçeyle,
hiçbir kamu makamı tarafından ayrımcılığa maruz bırakılamaz.
MADDE 2
Ülkesel uygulama
1. Her Devlet imzalama veya onay, kabul ya da uygun bulma
belgesinin verilmesi sırasında bu Protokol’ün uygulanacağı toprak
ya da toprakları belirtir.
2. Her Devlet daha sonraki herhangi bir tarihte Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne hitaben bulunacağı bir beyanla, bu Protokol’ün
uygulanmasını, işbu beyanda belirtilen diğer bir toprağa
genişletebilir. Bu durumda, Protokol, Genel Sekreter’in böyle bir
beyanı teslim aldığı tarihten sonraki üç aylık sürenin bitimini izleyen
ayın ilk günü belirtilen toprak bakımından yürürlüğe girer.
3. Yukarıdaki iki fıkra uyarınca bulunulan herhangi bir beyan,
böyle bir beyanda belirtilen toprak açısından, Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne hitaben yapılan bir bildirim ile geri alınabilir veya
değiştirilebilir. Geri alma ve değiştirme, Genel Sekreter’in bu bildirimi
teslim aldığı tarihten sonraki üç aylık sürenin bitimini izleyen ayın ilk
günü yürürlüğe girer.
4. Bu madde uyarınca bulunulan bir beyan, Sözleşme’nin 56.
maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak gerçekleştirilmiş sayılır.
5. Bu Madde’nin 1. veya 2. fıkraları uyarınca beyanda bulunan her
Devlet, daha sonraki herhangi bir tarihte, bu beyanda belirtilen ülke
veya ülkelerle ilgili olarak, Mahkeme’nin, her gerçek kişiden, sivil
toplum kuruluşundan veya her kişi grubundan Sözleşme’nin 34.
maddesine göre ve işbu Protokol’ün 1. maddesi uyarınca başvuruları
alma yetkisini kabul ettiğini beyan edebilir.
MADDE 3
Sözleşme ile bağlantı
Taraf Devletler bu Protokol’ün 1’den 2’ye kadar olan maddelerini
Sözleşme’ye ek maddeler olarak kabul ederler ve Sözleşme’nin
bütün hükümleri buna göre uygulanır.
MADDE 4
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme’yi imzalamış olan Avrupa Konseyi üyesi
devletlerin imzalarına açıktır. Protokol, onaylama, kabul veya uygun
bulmaya sunulacaktır. Avrupa Konseyi üyesi bir devlet, aynı zamanda
veya daha önceden Sözleşme’yi onaylamadıkça, bu Protokol’ü
onaylayamaz, kabul edemez veya uygun bulamaz. Onaylama, kabul
veya uygun bulma belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne
verilir.
MADDE 5
Yürürlüğe giriş
1. Bu Protokol, on Avrupa Konseyi üyesi devletin 4. madde
hükümleri uyarınca Protokol’ün bağlayıcı olması hususundaki
rızalarını bildirdikleri tarihten itibaren üç aylık bir süreyi izleyen ayın
birinci günü yürürlüğe girer.
2. Bu Protokol’le bağlanma hususundaki rızalarını daha sonra
bildiren üye Devletler için Protokol, onay, kabul ya da uygun bulma
belgesini teslim ettikleri tarihten itibaren üç aylık bir süreyi izleyen
ayın birinci günü yürürlüğe girer.
MADDE 6
Saklama işlevleri
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri,
a) her imzalamayı,
b) her onaylama, kabul veya uygun bulma belgesinin verilişini,48 49
c) bu Protokol’ün 2. ve 5. maddeler uyarınca her yürürlüğe
giriş tarihini,
d) bu Protokol’e ilişkin başka her türlü işlem, ihbar veya
bildirimi
Konsey üyesi devletlere bildirir.
Bu Protokol,
İmza yetkisini haiz kişilerce imzalanmış olup,
Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin de aynı
derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir nüsha
halinde 4 Kasım 2000 tarihinde Roma’da düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bu Protokol’ün tasdikli örneklerini imza eden bütün Avrupa
Konseyi üyesi Devletlere gönderecektir.
İnsan Hakları Ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına
İlişkin Sözleşme’ye ek,
ölüm cezasının her durumda
kaldırılmasına dair
Protokol No. 13
Vilnius, 3.V.2002
Aşağıda imzası bulunan Avrupa Konseyi üyesi Devletler,
Demokratik bir toplumda herkesin yaşama hakkının temel bir değer
olduğu ve ölüm cezasının kaldırılmasının bu hakkın korunmasında
ve tüm insanların sahip olduğu onurun tanınmasında büyük önem
taşıdığı inancıyla;
Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imzalanan İnsan Hakları ve Temel
Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin (aşağıda “Sözleşme”
olarak anılacaktır.) teminat altına aldığı yaşama hakkının korunmasını
pekiştirmek dileğiyle;
Strazburg’da 28 Nisan 1983 tarihinde imzalanan Sözleşme’ye Ek,
Ölüm Cezasının Kaldırılmasına Dair 6 Numaralı Protokol’ün savaş ya
da yakın savaş tehlikesi zamanında işlenmiş olan fiiller için verilen
ölüm cezalarını Sözleşme dışı tuttuğunu göz önünde bulundurarak;
Ölüm cezasını her tür durumda kaldırmak için son adımı atmaya
karar vererek,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:50 51
MADDE 1
Ölüm cezasının kaldırılması
Ölüm cezası kaldırılmıştır. Hiç kimse bu cezaya çarptırılamaz ve idam
edilemez.
MADDE 2
Askıya alma yasağı
Sözleşme’nin 15. maddesine dayanılarak bu Protokol’ün hükümleri
askıya alınamaz.
MADDE 3
Çekince koyma yasağı
Sözleşme’nin 57. maddesine dayanılarak bu Protokol’ün
hükümleriyle ilgili hiçbir çekince konulamaz.
MADDE 4
Ülkesel uygulama
1. Her devlet, imza sırasında veya onaylama, kabul ya da uygun
bulma belgesinin verilmesi sırasında, bu Protokol’ün uygulanacağı
ülkeyi veya ülkeleri belirleyebilir.
2. Her devlet, daha sonra herhangi bir zamanda, Avrupa Konseyi
Genel Sekreteri’ne yapacağı bir bildirimle belirteceği başka herhangi
bir ülkenin bu Protokol’ün uygulanma kapsamına alınmış olduğunu
beyan edebilir. Bu ülke bakımından Protokol, bildirimin Genel
Sekreter tarafından teslim alınışından sonra üç aylık bir süreyi izleyen
ayın birinci günü yürürlüğe girer.
3. Yukarıdaki iki fıkra uyarınca yapılan her bildirim, Genel Sekreter’e
gönderilecek bir ihbarla, bildirimde belirtilen ülkeyle ilgili olarak geri
çekilebilir ya da değiştirilebilir. Geri çekme ya da değiştirme, ihbarın
Genel Sekreter tarafından teslim alınışından sonra üç aylık bir süreyi
izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girer.
MADDE 5
Sözleşme ile bağlantı
Taraf Devletler bu Protokol’ün 1’den 4’e kadar olan maddelerini
Sözleşme’ye ek maddeler olarak kabul ederler ve Sözleşme’nin
bütün hükümleri buna göre uygulanır.
MADDE 6
İmza ve onay
Bu Protokol, Sözleşme’yi imzalamış olan Avrupa Konseyi üyesi
devletlerin imzalarına açıktır. Protokol, onaylama, kabul veya uygun
bulmaya sunulacaktır. Avrupa Konseyi üyesi bir devlet, aynı zamanda
veya daha önceden Sözleşme’yi onaylamadıkça, bu Protokol’ü
onaylayamaz, kabul edemez veya uygun bulamaz. Onaylama, kabul
veya uygun bulma belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne
verilir.
MADDE 7
Yürürlüğe giriş
1. Bu Protokol, on Avrupa Konseyi üyesi devletin 6. madde
hükümleri uyarınca Protokol’ün bağlayıcı olması hususundaki
rızalarını bildirdikleri tarihten itibaren üç aylık bir süreyi izleyen ayın
birinci günü yürürlüğe girer.
2. Bu Protokol’le bağlanma hususundaki rızalarını daha sonra
bildiren üye Devletler için Protokol, onay, kabul ya da uygun bulma
belgesini teslim ettikleri tarihten itibaren üç aylık bir süreyi izleyen
ayın birinci günü yürürlüğe girer.
MADDE 8
Saklama işlevleri
Avrupa Konseyi Genel Sekreteri,
a) her imzalamayı,
b) her onaylama, kabul veya uygun bulma belgesinin verilişini,52
c) bu Protokol’ün 4. ve 7. maddeler uyarınca her yürürlüğe
giriş tarihini,
d) bu Protokol’e ilişkin başka her türlü işlem, ihbar veya
bildirimi
Konsey üyesi devletlere bildirir.
Bu Protokol,
İmza yetkisini haiz kişilerce imzalanmış olup,
Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanmak ve her iki metin de aynı
derecede geçerli olmak üzere Fransızca ve İngilizce tek bir nüsha
halinde 3 Mayıs 2002 tarihinde Vilnius’da düzenlenmiştir. Genel
Sekreter bu Protokol’ün tasdikli örneklerini imza eden bütün Avrupa
Konseyi üyesi Devletlere gönderecektir.Avrupa İnsan
Hakları
Sözleşmesi
European Court of Human Rights
Council of Europe
F-67075 Strasbourg cedex Design: © ECHR – Photo: © Shutterstock
www.echr.coe.int
TUR

Hakkında mobbing

-Haber İlginizi Çekebilir

Kanuna Aykırı Sözleşme Hükümleri Geçersizdir

Bir çalışanın işe girerken imzalayacağı sözleşmede “işyerinden ayrılması durumunda tazminat ödenmeyecek” yönünde bir hüküm bulunabilir …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir