www.airkule.com sitesinden alınıtıdır.

Değerli okurlarım,

Bu hafta sizlere mobbingin hukuksal boyutlarını anlatmaya çalışacağım ve bu konu hakkındaki yazı dizime son vereceğim.

Prof. Dr. Pınar Tınaz, Yrd. Doç. Dr. Fuat Bayram ve Yrd. Doç. Dr. Hediye Ergin’i bu çok önemli ve yazıma kaynak teşkil eden çalışmalarından dolayı tebrik eder, saygılarımı sunarım. Onurlu çalışma hakkı konusuna yaptıkları bilimsel katkıları ile çalışma hayatına ışık saçan bu değerli bilim adamlarının başarılı çalışmalarının devamını dilerim.

Arkadaşlar,

Mobbing sürecinin ihlal ettiği temel borç, gözetme borcudur. Türk iş hukukunda gözetme borcunun hukuki dayanakları Borçlar Kanunu md. 332 ve İş Kanunu md. 77 hükümleridir. Bu yasa hükümleri gereği; işveren, hakkaniyet dairesinde kendisinden beklenebilecek derecede işten kaynaklanan tehlikelere karşı gereken tedbirleri almak, işçiye uygun ve sağlıklı çalışma yerleri temin etmek, işyerlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak zorundadır.

Mobbingin hedefindeki kişilik değeri, onur ve saygınlıktır.

Onur ve saygınlığı anayasal düzeyde düzenleyen ve koruyan hükümler Anayasa’da belirlenmiştir. Buna göre; “Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir ve kimseye işkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. Bu anayasal ilkelerin iş ilişkisinde de uygulama alanı bulacağı ve işveren açısından da bağlayıcı olacağı tartışmasızdır.

Mobbingle kişilik hakları ihlal edilen işçilerin başvurabilecekleri davalar şunlardır:

1- Saldırıya Son Verilmesi (Durdurma) Davası:

Mobbing süreci halen devam ediyorsa bu dava açılabilir. Kişilik hakkına yönelik bir saldırıya muhatap olan kişi hakimden sürmekte olan saldırıya son verilmesini isteyebilir. Bu dava saldırı devam ettiği sürece açılabilir. Zamanaşımı veya hak düşürücü süre söz konusu değildir.

2- Saldırı Tehlikesini Önleme Davası:

Bu dava, halihazırda meydana gelmemiş olmakla beraber, ileride meydana gelebileceği yönünde bir takım işaretler bulunan bir saldırının oluşmasına mani olma amacını taşır ve mahkemeden, davalı tarafın kişilik hakkına tecavüz niteliği taşıyan davranışta bulunmaktan kaçınması talep edilir. Bu davanın açılabilmesi için, hukuka aykırı bir taciz sürecinin olabileceği yönünde ciddi ve yakın bir tehlike mevzuu bahis olmalıdır.

3- Saldırının Hukuka Aykırılığının Tespiti Davası:

Kişilik hakkı hukuka aykırı bir biçimde saldırıya uğrayan bir kimse, sona ermesine rağmen etkileri halen devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini ve gerekiyorsa tespit kararının yayınlanmasını ya da üçüncü kişilere bildirilmesini mahkemeden talep edebilir.

4- Maddi Tazminat Davası:

Mobbinge maruz kalan kişinin maddi tazminat davası açma hakkı vardır. Bu davada maddi tazminata hükmedilebilmesi için, sürecin hukuka aykırı olması, süreç sonucu maddi bir zararın oluşması, süreç ile maddi zarar arasında illiyet bağının olması ve işverenin kusuru (veya kusursuz sorumluluk halinin bulunması) gerekir. Tazminat davası zamanaşımı süresi on yıldır.

5- Manevi Tazminat Davası:

Mobbing sürecinde esas zarar manevi zarardır. Manevi zarar, mağdur işçinin taciz süreci neticesi duyduğu acı ve elemdir. Manevi tazminat miktarını hakim belirler. Hakim manevi tazminat miktarını tayin ederken, tarafların sıfatını, işgal ettikleri makamı ve diğer sosyal ve ekonomik durumlarını, mağdurun duyduğu acı ve elemi, işverenin kusur derecesini, dikkate alır. Bu davaya ilişkin zamanaşımı süresi de on yıldır.

6- Diğer davalar:

Mobbinge maruz kalan işçi isterse, mahkeme kararı ile işverenin kınanmasını, işveren tarafından kendisinden özür dilenmesini isteyebilir.

7- Ceza Davaları:

Mobbing eylemi bir suçtur. Ve bu suçun unsuları, tacizin sistemli oluşu, tacizin sürekliliği ve kasıtlı olmasıdır. Mağdurların Cumhuriyet Başsavcılıklarına şikayet dilekçesi vererek, saldırganlar hakkında soruşturma yapılmasını ve Türk Ceza Kanunu’nun “Eziyet” başlıklı 96. md., “Kişilerin huzur ve sükununu bozma” başlıklı 123. md., “Hakaret” başlıklı 125. md. ve “İftira” başlıklı 267. md. gereği cezalandırılması talebi ile kamu davası açılmasını isteme hakları vardır.

Çalışma hayatınızın sağlık ve mutluluk içinde geçmesini diler hepinize sevgi ve saygılarımı sunarım.